Het consumeren van klei en aarde komt bij tal van diersoorten voor o.a. de papegaai. Ook bij de mens zijn uit alle hoeken van de wereld verhalen bekend van bevolkingsgroepen die klei eten. De gewoonte was al opgetekend in het oude China, Griekenland en Egypte. In Afrikaanse supermarkten liggen rolletjes klei tussen de suiker en de nootjes. Bij vogels is kleieten nog minder onderzocht. Vooral van papegaaien en duiven is het bekend dat zij grondmineralen opnemen, doch de gewoonte werd ook beschreven bij hoendervogels en zangvogels. De beelden van de grote kolonies ara’s en andere papegaaien die zich te goed doen aan de kleirotsen langs de Amazonerivier zijn wereldwijd gekend. Het gezamenlijke kenmerk van de meeste grondconsumerende dieren is dat ze hoofdzakelijk plantaardige rantsoenen opnemen. Volgens kenners zou het eten van klei wel eens gezonder kunnen zijn dan verwacht.
Wetenschappers zoeken nog steeds naar verklaringen voor het eten van aarde of klei bij vogels. Algemeen wordt aanvaard dat de drie voornaamste redenen bij vogels zijn: de opname van grit om de zaden te malen, de mineraalvoorziening en de absorptie van voedingstoxines.
Heel wat vogels nemen harde steentjes op die helpen bij het fijnmalen van de zaden. Dit is vooral beschreven bij hoenderachtige en duiven. Bij kromsnavels lijkt dit niet de belangrijkste reden te zijn, daar veel papegaaien in Zuid-Amerika de fijnste kleimineralen verkiezen.
Een andere reden voor geofagie is de opname van levensnoodzakelijke mineralen en sporenelementen. Vooral natrium is schaars in heel wat plantaardige rantsoenen. Natrium is belangrijk voor een waaier aan vitale lichaamsfuncties waaronder het handhaven van de osmotische balans, de zenuwtransmissie, enz. In de natuur nemen papegaaien heel wat voedingselementen op met zeer lage natriumgehaltes. Studies in Peru toonden aan dat vogels met natriumarme rantsoenen de kleirotsen uitzoeken met de hoogste concentraties aan natrium. Veel planten produceren toxische of bittere stoffen als natuurlijke bescherming om niet opgegeten te worden door dieren. Heel wat van deze toxines zijn alom bekend: cafeïne, nicotine, tannines, digitalis, cocaïne, opium, enz. Opname van deze plantenchemicaliën in hoge concentraties kan fataal zijn voor het dier. De meeste van deze toxines komen voor in zaden en onrijp fruit, belangrijke componenten van het rantsoen van papegaaien.
De opname van klei beschermt de vogels tegen deze toxines. De onderzochte kleisoorten binden de meeste plantentoxines waardoor deze de vogels geen schade kunnen berokkenen. Recent onderzoek (Donald Brightsmith, Rainforest Expeditions) toonde aan dat de opname van klei bij papegaaien in het Amazonewoud erg seizoensgebonden is. In tegenstelling tot wat algemeen werd aangenomen, bleken de grootste opnames van klei niet samen te vallen met het wisselen van de klimatologische periodes (regenseizoen – droog seizoen) of de beschikbaarheid van bepaalde vruchten. De grootste klei-opname valt samen met de kweekperiode, vooral het ogenblik dat de nestjongen moeten gevoed worden. Onderzoek van de kropinhoud bij babypapegaaien van 3 à 4 weken oud toonde de aanwezigheid van klei aan bij het merendeel van de jongen.
Omwille van de snelle groei gedurende de eerste levensdagen/weken is de voedselopname door de jonge vogels dan zeer hoog, dus ook de opname van plantentoxines is hoog. Jonge vogels nemen daardoor veel meer plantentoxines op dan volwassen papegaaien. Het ziet er dus naar uit dat volwassen papegaaien tijdens deze belangrijke levensfase hun jongen overvloedig klei voederen om weerstand te bieden tegen de natuurlijke toxines in het dieet. Want klei in de voeding beschermt de jonge vogels tegen de plantentoxines en ondersteunt de vertering. Ook bij papegaaien en parkieten in huiskamer en volière is het voederen van klei bijzonder aangewezen. Klei beschermt immers niet alleen tegen plantentoxines, doch ook tegen toxines geproduceerd door schimmels. Ook schadelijke zware metalen en pesticiden worden door klei geneutraliseerd. Klei heeft daarenboven een regulerende werking op de spijsvertering en kan daarom gebruikt worden als een veilig en effectief middel bij de bestrijding van diarree.
Orlux Clay Block Amazon River is een natuurlijk bron van klei, uitermate geschikt voor papegaaien en grote parkieten. Kleiblok bestellen